topÖDEK KÖYÜ İNTERNET SİTESİ:  Adap ve erkan

E-mail:  yonetim@odek-koyu.com Copyright  © Her Hakkı Saklıdır. İzinle sitedeki yazılardan alıntı yapılabilir. Sitedeki yazıların sorumluluğu yazarına aittir.     


 

ACUN’DAN DAMLALAR………. 

 

 

Adap ve erkan üzerİne

 
 
 
 

     ANNE VE BABANIN ÇOCUKLARIYLA İLİŞKİLERİNDE ADAP VE ERKAN

 

 

Anne ve Babanın çocuklarıyla ilişkilerinde ve sohbetlerinde birbirlerine karşı nasıl davranacaklar, nasıl hareket edilecekler, birbirinden neler beklerler, v.b. konularda aşağıdaki davranış kalıpları model alınabilir. Ayrıntılar ve durumun gerektirdiği diğer davranış şekilleri bu temel esaslar çerçevesinde geliştirilebilir.

 

1.    Baba çocuğunun doğumuyla sevinmelidir.

2.    Kız-erkek ayrımı yapmamalıdır. Onun/onların doğmasıyla sevinç duymalıdır.

3.    Çocuğuna güzel isimler vermelidir.

4.    Çocuğun eğitimiyle ilgilenmelidir.

5.    Çocuğa yüzme, spor yapma, çevreyi koruma, ilk yardım gibi okul öncesi eğitimleri aldırmalıdır.

6.    Çocuğunu üniversite bitirinceye ve mastır yaptırıncaya kadar okutmalı ve iyi bir meslek sahibi olmasını sağlamalıdır.

7.    Erkek çocuğunu sünnet ettirmelidir.

8.    Çocuklarına eşit davranmalıdır.

9.    Çocuklarına (kız/erkek) yemek yapmasını öğretmelidir.

10.               Çocuğuna sevgiyle sarılıp öpmelidir.

11.               Çocuğuna merhametle davranmalıdır.

12.               Çocuklarına güler yüzlü, candan ve sevgi dolu hitap etmelidir. İçinden gelen sevgisi ses tonuna yansımalıdır.

13.               Çocuğuna beddua etmemelidir.

14.               Çocuğunu vatana ve millete faydalı bir evlat olarak donanımlı yetiştirmelidir.

15.               Çocuğuna sabretmesini, tahammüllü ve hoşgörülü olmasını, başkalarını dinlemesi ve yeri gelince konuşmasını   öğretmelidir.

16.               Çocuğunu yaşı gelince evlendirmelidir.

17.               Çocuğuna yapamayacağı bir görev vermemelidir.

18.               Yanındakilere yediklerinden yedirmeli ve giydiklerinden giydirmelidir.

19.               Kimsenin evladına kötü maksat taşımamalıdır.

20.               Çocuklarına para kazanmasını, parayı tutmasını ve tasarruf etmesini, ekonomik davranmasını öğretmelidir.

 

 

 

 

 

 

   ÇOCUKLARIN ANNE VE BABAYA KARŞI DAVRANIŞLARINDA ADAP VE ERKAN

 

 

Çocuklar için önemli olan, anne ve babalarına, büyüklerine karşı nasıl davranacaklarına ilişkin adap ve erkan kurallarından en temel olanları şunlardır;

1.    Onların sözlerini dinlemeli,

2.    Onların isteklerine tam itaat etmeli,

3.    Onların izniyle dışarı çıkmalı,

4.    Onlar ayağa kalkınca hemen ayağa kalkmalı,

5.    Yolda onların önünde gitmeli,

6.    Onların sesinden ziyade sesini yükseltmemeli,

7.    Onları isimleri ile çağırmamalı,

8.    Onların çağrılarına “buyurun anneciğim/babacığım” veya "Efendim anneciğim/babacığım", diye seslenerek uymalı,

9.    Onların bir isteği olabilir diye devamlı göz temasında bulunmalı,

10.               Onların rızalarını almak için coşkulu, hırslı  ve istekli davranmalı,

11.               Onlara hürmette kusur etmemeli,

12.               Onlara yaptığı iyiliği başlarına kakmamalı,

13.               Onlara hiddetle karşılık vermemeli,

14.               Onların yüzlerine karşı eleştirmemeli, tatlı dille ve güler yüzle davranmalı,

15.               Onların rızaları olmadıkça gurbete gitmemeli, yanlarında kalmalı.

 

 

 

 

 

    ÖĞRETMENİN ÖĞRENCİLERE KARŞI DAVRANIŞLARINDA ADAP VE ERKAN;

 

1.    Öğrencilerin sıkıntılarına katlanmasını bilmelidir,

2.    Susmasını ve dinlemesini bilmeli, bunu öğrenciye hissettirmelidir,

3.    Ağırbaşlı olmayı bilmelidir,

4.    Vakarla oturmasını bilmelidir,

5.    Dik başlı olmamalıdır,

6.    Alçak gönüllü olmalıdır,

7.    Şaka, amiyane veya argo konuşma ve mizahtan kaçınmalıdır,

8.    Aciz kalana sabırlı olmalıdır,

9.    Öğrencilere anlayışlı olmalıdır,

10.               Anlayışı az olanı güzellikle yetiştirmeli, eğitmelidir,

11.               Soruyu tekrarlatanlara kızmamalıdır,

12.               Soru soranlara daha çok yardımcı olmalıdır,

13.               Soruyu anladıktan sonra cevabı vermelidir,

14.               Delili esas kabul etmelidir,

15.               Hep daha iyi, güzel ve doğruyu aramalıdır,

16.               Zararlı ilimden ve bilgilerden öğrenciyi uzak tutmalıdır,

17.               Yararlı ilmi öğretmek için öğrencilerin önündeki engelleri kaldırmalıdır.

          18.               Mücadeleci olmalı ve bunu öğrencilere öğretmelidir.

 

 

 

 

 

   ÖĞRENCİNİN ÖĞRETMENE KARŞI DAVRANIŞI ADAP VE ERKANI;

 

1.    Öğretmeni her gördüğünde selam verip hatırını sormalıdır,

2.    Öğretmeni konuşurken onu dikkatle dinlemelidir,

3.    Öğretmenin izniyle oturmalıdır,

4.    Öğretmene saygıda kusur etmemelidir,

5.    Onun huzurunda gözünün içine bakarak konuşmalıdır,

6.    Öğretmen soru sormadıkça konuşmamalıdır,

7.    Ondan izin almadıkça soru sormamalıdır,

8.    Başkalarının düşünceleri ileri sürülerek, ona karşı gelinmemelidir,

9.    Doğruyu ondan daha iyi bildiğini iddia etmemelidir,

10.  Mecliste bir arkadaşının kulağına gizlice fısıldamamalıdır,

11. Öğretmeni varken yalnızca öğretmeni dinlemeli başkalarına iltifat etmemelidir,

12. Öğretmen yorulduğu ve usandığında sözünü bitirmelidir,

13. Öğretmen sınıfa girip çıktığında ayağa kalkmalıdır,

14. Öğretmen ayrılmak için ayağa kalktığında soru sormayı bırakmalıdır,

15. Öğretmenin çocuklarına da aynı saygıyla davranmalıdır,

16. Öğretmen hakkında çirkin bir iddia varsa gerçeğini araştırmalıdır,

17. İddianın aslı yoksa kötü niyetlileri açığa çıkartmalıdır.

          18. Öğretmenini asla unutmamalıdır.

 

 

 

 

 

 

 

   İYİ ARKADAŞ EDİNMENİN ADAP VE ERKANI

 

 

Bir insan arkadaşını öğretmeni, öğrencisi, usul ve füruğu, hısım ve akrabası, köle ve yakın komşusu dışındakiler arasından seçer. Bu gruptaki arkadaşlar 3 kategoriye ayrılır;

I.                   SAFA veren arkadaşlar,

II.                 CEFA veren arkadaşlar,

III.              VEFASIZ cahiller.

 

Arkadaş edinirken SADAKAT şartları veya ARKADAŞLIK şartları aranır.

 

Sadakatli bir arkadaş (dost) arar isen, kendi meşrep ve mezhebinde birini bulmalısın.

Eğer konuşma, ilim öğrenme, ortağınla din ve dünya işlerinde arkadaş olmak için şefkatli bir dost ister isen onda 5 haslet ara;

1.      AKIL güzelliği ; Ahmağın sohbetinden hayır gelmez. Onun en iyi hali bile zarar verir.

2.    HUY güzelliği ; Kötü huyludan sefa ve vefa gelmez. Kötü huylu öfke ve şehvetine hakim olamaz. Çevresindekilere zarar verir. Öyle bir kimseyi arkadaş tut ki, sen ona hizmet ettikçe o seni korusun. Sen ona iyi davrandıkça, o sana kıymet verip tatlı söylesin. Senden bir iyilik gördükçe, onun bilincine vararak davransın. Eğer bir kötülüğünü görüp duymuşsa, onu gizlesin.

3.    İYİLİK yapma isteği ; Bir büyük günah üzerinde ısrar eden günahkar ile dost olma. Haktan korkan günahkarlıkta ısrar etmez.

4.    KANAATKAR olmalı ; Dünyadaki açgözlüler ile yakın olma. Sadakatleri geçicidir. Onlarla sohbet, öldürücü, zehirlidir. Arkadaş olan da ona uymaya, benzemeye başlar. 

5.    DOĞRULUKTAN yana olmalı ; Yalancı ile dost olmak kötülüktür. Yalancı uzağı sana yakın, yakını uzak göstererek aldatır.

Bu 5 özelliği bir arada bulamazsan, karşında iki seçenek vardır;

 

A.    HASLETLERİ kadar yaklaşır onlara arkadaş olursun,

B.    TAMAMEN  uzaklaşır, huzurlu olursun.

 

Dostluk anlamında 3 türlü KARDEŞLİK vardır;

 

1.    AHİRET KARDEŞLİĞİ ; Onda ancak diyanet ararsın.

2.    DÜNYA KARDEŞLİĞİ ;  Onda ahlak güzelliği ararsın.

3.    ÇIKAR KARDEŞLİĞİ ; Onun şerrinden kaçmayı dilersin.

 

ÜÇ ÇEŞİT DOSTLUK VARDIR;

 

A.    EKMEK gibidir; Her gün ararsın.

B.    İLAÇ  gibidir; Lazım olunca ararsın.

C.    MİKROP gibidir; Lazım olunca O seni arar.

 

  

 

 

 

   ARKADAŞLAR ARASINDA ADAP VE ERKAN

 

1.    Mal ve mülkü dostuna bahşedip rızasına yetmek,

2.    Arkadaşının ihtiyacı olduğunda, o bir şey istemeden, anında yardımına koşmak.

3.    Arkadaşının sırrını herkesten gizlemek,

4.    Dostun ayıbını örtmek,

5.    Halktan biri onu üzecek bir şey söylerdi ve yaptı ise, onu gizlemek,

6.    Halktan biri onu methetmişse onu dostuna hemen iletmek,

7.    Dostun sözünü tam bir ilgiyle dinlemek,

8.    Dostun sözüne müdahale ve itiraz etmemek,

9.    Dostunu onun hoşlandığı adı ve sanıyla çağırmak,

10.      Nasihat gerekirse lütuf ve yumuşaklıkla söylemek,

11.      Dostunun iyiliklerini onu methederek söylemek,

12.      Dostunun gıybeti (yokluğunda dedikodusu yapıldığında) olduğunda onu sahiplenmek,

13.      Arkadaşın kusur ve eksikliğini, onu azarlamadan, cefa etmeden, affetmek,

14.      Dostuna hayatta iken ve öldüğünde her zaman dua etmek,

15.      Dostunun hüznüyle mahzun olmak,

16.      Dostunun sevinciyle sevinmek,

17.      Arkadaşının tenhada söylediklerini gizli tutmak,

18.      Arkadaşının yokluğunda onunla beraber olduğunu devam ettirmek,

19.      Arkadaşına onun bir teklifi olmadan, kendiliğinden ve hissettirmeden ihtiyacını karşılamak,

20.      Arkadaşı geldiğinde onu güler yüzle ve selamlamak ayağa kalkmak ve uğurlamak,

21.      Arkadaşını bir toplantıda yerini geniş tutmak, yer ayırtmak, yerini vermek,

22.     Arkadaşının, çocuklarının ve yakınlarının hatırını sormak,

23.     Dostun kelamını tasdik edecek söz söylemek,

24.     Arkadaşı kalktığı zaman onu uğurlamak,

25.     Dostun ölümünden sonra da, ailesi, çocukları, muhabbet eylediği akrabalarıyla güzel ilişkiler sürmek ve vefa eylemek,

 

 

 

 

 

 

   KADIN VE KOCA ARASINDA ADAP VE ERKAN

 

1.    Eşi kapıdan girince ayağa kalkıp karşılamalıdır, (Değer verdiğini  göstermelidir.)

2.    Eşini güler yüzle karşılamalı, güzel giyinmelidir,          

3.    “Merhaba Sevgilim, Hoş Geldin” diyerek hitap etmelidir,”

4.    Eşinin elinden paketi, paltosunu, şemsiye v.b. almalıdır,                                                   

5.    Eşini öpücükle karşılamalı ve uğurlamalıdır, (Sevgi gösterisinde bulunmalıdır)

6.    İtaatkar olmalı ve eşinin isteklerini yerine getirmelidir,     

7.    Eşinin yatağından firar etmemelidir,                                    

8.    Eşinden izinsiz hane dışına bir yere gitmemelidir,

9.    Eşini öpmeli ve kucaklamalı ve isteğini tehir etmeden ve geciktirmeden yerine getirmelidir,

10.               Eşinin elbisesinin temiz ve ütülü olmasına özen göstermelidir,

11.               Eşinin ocağını tüttürmelidir,

12.               Eşinden izinsiz oruç tutmamalıdır,

13.               Eşinin malı ve güzelliğiyle baş kakıcı olmamalıdır,

14.               Giyim ve nafaka işinde eşine bir sorun yaratmamalıdır,

15.               Eşinin sesinden daha yüksek bir ses çıkartmamalıdır,

16.               Eşine eziyet etmemelidir,

17.               Eşi yanında iken veya yokken, ona hayır dualar etmelidir,

18.               Eşi için kendine çekidüzen vermeli, süslenip hazırlanmalıdır,

19.               Irz ve namusunu korumalı, söz getirtmemeli, ondan izinsiz bir eşyasını başkasına vermemelidir,

20.               Eşini mutlandırmak için ona hem eş, hem arkadaş ve hem de sırdaş olmalıdır.

 

 

Derleyen: İbrahim Acun

E-mail:  ibrahimacun@yahoo.com

               ibrahimacun@ttmail.com

 

 

Son yenileme: 05-03-2012                                                                     ACUN SEÇTİKLERİM                                               ibrahimacun@yahoo.com

 


 

 
 E-mail: yonetim@odek-koyu.com
 Bu sayfanın son güncelleme tarihi: 05-03-2012

 bottom