Odek Koyu Internet Sitesi

İnternette, Beypazarı Belediyesi sitesinde gördüğüm “ödek” hakkındaki sözcük anlamı beni üzmüştü. Hemen bir düzeltme metni hazırlayıp gönderdim.

Köyümüzün güzel adının son derece ilgisiz menfi bir anlama alınması hoş değildi. Bu tür şeylerle karşılaşmak herkes için her zaman mümkündür. Herkesin uyanık olup mücadelesini ortaya koyması gerek. Ancak, mücadele bilinçli ve sağlam delillere dayanırsa iyi ve kesin sonuçlar alınabilir. Biz de sanırım böyle bir sonucu aldık.

Köyümüzle yakından ilgili olan aşağıdaki bilgileri köyümüzün aydınlarıyla paylaşmak istedim. Kim bilir, belki bir gün gelir lazım olur.

.....................................................................................................................

İnternette ki sitenizi ziyaret ettim. Doğrusu beğendim. Ancak, “Beypazarı Kelimeleri” başlığı altında yer alan listede “ÖDEK” sözcüğünün anlamı, muhakkak yanlışlıkla olmalı, “korkak” diye verilmiş olduğunu üzülerek gördüm. Korkak sözcüğün karşılığı “ÖDLEK” tir. ÖDEK ise çok daha farklı anlamlara gelir. Bununla karıştırılmış olmalı.

ÖDEK sözü, ödemek fiilinden gelir. Ödemek, ödemek gerek, ödeyelim, ödeyek, ödeyeceğim, öderiz, v.b. anlamına gelir. Bazı yörelerde lehçe olarak, gelecek misiniz? Sorusuna, geleceğim, geliriz anlamına kısaca “gelek”, verecek misiniz? Sorusuna yanıt verirken, “verek” dendiği gibi, ödeyecek misiniz? Sorusuna da kısaca “ödek” denilmektedir.

Ayrıca, Orta Asya Türklerince de kullanılan ÖDEK, yaşlı, pir, muhterem, anlamına geldiği gibi ıslak, bol sulu, yaşlı, kaynak, sulak manasına kullanılmakla birlikte sözcükte kutsal anlamlar da yüklüdür.[1] ÖD ve EK sözcüklerinden türemiş bileşik isimdir. ÖD, Tanrı adıdır. ÖD Tengri’den gelmektedir.[2] Kutsal, Zaman, Devir, İç demektir. Kül Tigin Abidesi Kuzey Cephesi 10. Satırında “.. Öd Tengri yaşar..” şeklinde geçmektedir. EK ise Orta Asya’da Altaylarda bir dağ adıdır. Kutsal ÖD Tengri’ye atfedilen Kutsal EK Dağlarının adıdır. Tonyukuk Abidesi, 2. Taş, Batı Cephesi, 9. Satırında “Kutsal Ek Dağını aşırdım...” şeklinde geçmektedir.[3] ÖDEK, Zamanın Kutsal Dağları, Kutsal Zaman Dağları, Kutsal İç Dağlar v.b. ongun anlam taşır. Ödek’e gelip yerleşen atalarımız bu yöreye isim verirken evvelki örflerini sürdürme adına benzer adlar koymuşlardır.

Böyle kutsal anlamlar içeren ve milyonlarca insanımız tarafından kullanılan bu kelimenin korkak anlamıyla örtüşen bir yanı yoktur. Orta Asya’dan Anadolu’ya gelen Oğuz Türkleri, ongun saydıkları yerlerle benzerlikler gördükleri yörelere isim verirken kültürlerini buralarda da devam ettirmek için alışık oldukları isimlere öncelik vermişlerdir. Bugün Sivas ili, Divriği ilçesine bağlı 300 haneli ÖDEK KÖYÜ, Çankırı ili, Şabanözü ilçesine bağlı 150-200 haneli ÖDEK KÖYÜ, Bolu Mengen’de ÖDEK Mahallesi, Bolu’da ÖDEK mezrası ve ÖDEK Yaylası mevcuttur. Buralarda yaşayan milyonlarca Türk halkını üzmek isteyeceğinizi sanmıyorum.

Yapılan yanlışlığın en kısa sürede düzeltileceğini umuyor, bir sorun veya sorunuz olursa adres ve telefonumu veriyorum.

[1] Axundov, Ağamusa; Merasimler, Adatlar, Algışlar, Bakü Gençlik Yay.1993. s.225

[2] ERGİN, Muharrem, Prof.Dr.; Orhun Abideleri, Boğaziçi Yay.19.Baskı, İstanbul 1995.s75 ve 125

[3] a.g.e, s.59 - 96 ve 111