Sıkça Sorulan Sorular

İnternet ile ilgili bilgilenmeniz gereken ilk konu ve tanımları bu sayfada bulabilirsiniz. İnceleyiniz.

• İnternet nedir?
• Internet Provider (İnternet Servis Sağlayıcı) nedir?
• İnternet’in sağladığı olanaklar nelerdir?
• TCP/IP nedir?
• SLIP ve PPP nedir?
• DNS ne demektir?
• Freeware, Shareware, Public Domain ne demektir?
• URL nedir?
• WWW nedir?
• HTML nedir?
• FTP nedir, nasıl faydalanabilirim?
• ANONYMOUS FTP nedir?
• E-Mail nedir, nasıl faydalanabilirim?
• Usenet nedir, nasıl faydalanabilirim?
• Telnet nedir?
• IRC nedir?

İnternet, birçok bilgisayar sistemini TCP/IP protokolü ile birbirine bağlayan dünya çapında yaygın olan ve sürekli büyüyen bir iletişim ağıdır. İnternet, bilgiye kolay, ucuz, hızlı ve güvenli ulaşmanın ve onu paylaşmanın günümüzdeki en geçerli yoludur. Peki bu nasıl oluyor? sorusuna verilecek yanıta, İnternet’in çıkış noktasının açıklanmasıyla başlamak en doğrusu olacaktır.A.B.D. Savunma Departmanı bünyesindeki İleri Araştırmalar Projeleri Ajansı (ARPA)’nın 1969 yılında kurduğu ARPAnet ağı, bugünkü Internet’in ilk çekirdeği oldu. İlk başlarda, ARPA’dan destek alan bilim adamlarının birbirleriyle bilgi iletişiminde bulunmasını amaçlayan ARPAnet, elektronik haberleşmenin çok geniş bir kullanıcı talebiyle karşılaşmasının ardından değişik bilgisayarların birbirleri ile bağlanabilmesini sağlayan iletişim protokollerinin geliştirilmesine neden oldu. ARPAnet’in sağladığı avantajları gören diğer ülke bilim adamları da kendi üniversitelerini bu ağa katılmaya zorladılar. Elektronik bilgi iletişiminin önemini anlayan ticari kuruluşlarında ağa katılımlarıyla, Internet günümüzdeki büyüklüğüne ulaştı.                                           

İnternet Servis Sağlayıcısı, kişilere, kurumlara internet servislerini tamamen ya da kısmen belirli bir ücret karşılığında sunan kuruluşlara verilen addır.

İnternet'i kullanarak,

Ve burada sayamadığımız sayısız aktiviteye katılabilirsiniz.                                                                                                        

İnternet’in bu kadar yaygınlaşması ise, TCP/IP (Transmission Control Protokol/Internet Protokol) adı verilen ve çeşitli protokollerden oluşan protokol sayesinde olmuştur. Bu protokolün en büyük özelliği, birbirlerine uyumsuz olan bilgisayarların dahi sorunsuz bir şekilde bilgi iletişiminde bulunmalarına izin vermesiydi. Bu protokolü kullanan çeşitli programlarla istenilen bilgiye, dünyanın neresinde olursa olsun ulaşmak çok kolaydı artık. İsterseniz TCP/IP protokolü ile bilgi transferinin nasıl yapıldığına kısaca bir değinelim. İnsanların istedikleri bilgiye kolayca ulaşabilmeleri için bir adresleme sistemi geliştirildi. Bu sisteme göre, İnternet’e bağlı her bilgisayarın 32 bitten oluşan ve w.x.y.z formatında bir adresi vardır (Mesela 195.174.90.8 gibi). Buna IP adres denir. Bilgiler, gönderilecekleri yere “Packet Switched” denilen bir metodla ufak paketlere ayrılmış bir halde gönderilirler. Paketler gidecekleri yere Router denilen ve “yol gösterici” bir göreve sahip makinelerden geçerek ulaşır. Bu paketler, iki bölümden oluşurlar. İlk bölümde gidecekleri yerin IP adresi, ikinci bölümde de içerdikleri bilgi bulunur. Router’lar kendilerine gelen paketi, ilk bölümde yazan IP adrese en yakın Router’a gönderirler. Bu sayede birbirinden bağımsız bu paketler, genellikle aynı Router’ları takip ederek gidecekleri yere ulaşır ve birleşirler.

Seri İletişim, (Serial Communication), verilerin tek bir kanal veya hat üzerinden iletilmesini sağlar. Özellikle ardışık verileri (data bits) bir bilgisayar ve bir modem arasında transfer etmekte kullanılır. SLIP (Serial Line Internet Protocol) ise, İnternet Protokol verilerinin (IP) seri iletişim teknikleri ile iletimini olanaklı kılan bir kurallar topluluğuna verilen genel addır. SLIP protokolu, dial-up ya da kiralık hat bağlantılarında kullanılır.

PPP (Point-to-Point Protocol) de, bir tür seri iletişim protokolüdür. Genelde ISP’ler bu protokol üzerinden size İnternet hizmeti sunmaktadır.

IP adresi (IP numarası), akılda zor tutulur rakamlardan oluştuğu için, sembolik adres (Domain name) geliştirildi. Hatırlanması zor IP numaraları yerine, adresledikleri yeri anlatan sözcük ve kısaltmalardan oluşan sembolik adresler ile, istenilen yere ulaşmak çok daha kolaydır.

İşte bu sembolik adresler ile IP adresleri bir tabloda tutup, ikisini birbirine eşleyen program veya bilgisayarlara DNS (Domain Name Server) adı verilir.

Bu konuyu anlatmak için en iyisi herhangi bir adrese bağlanmak istediğinizde gerçekleşen olayları anlatmak olacaktır.

Almak istediğiniz bilginin sembolik adresinin elinizde olduğunu varsayalım (www.garanti.com). Siz bu adresi bilgisayarınıza girdiğinizde, ilk olarak bu adresin sizin servis sağlayıcınızın DNS’inde olup olmadığına bakılacaktır. Eğer bulunamazsa, sembolik adres Amerika’daki ana merkezde bulunan Internic DNS’ine sorulup, ona karşılık gelen IP adresi size ulaştırılacaktır. Bu IP adresinde bulunan bilgiler servis sağlayıcı firmanız tarafından size ulaştırılacaktır. Aşağıdaki grafikte bu örneği görebilirsiniz. DNS’lerde her adres çeşitli kategoriler altında toplanır. Bunların en yaygınları,

com (Commercial): Ticari Kuruluş                                                                                                                                                 
edu (Education): Eğitim Kuruluşları (Üniversiteler vb)
gov (Government): Hükümet kuruluşları
org (Organization): Ticari kaygı taşımayan kuruluşlar.

Bu kısaltmalar bazı ülkelerde ufak değişikliklere uğrasa da dünya standardı olarak yukarıdaki şekildedirler. Mesela İngiltere’de bazı adreslerde "com" yerine "co" ve "edu" yerine de "ac" kullanılmaktadır. Şu anda tüm ticari kuruluşlar için geçerli olan "com" takısının birkaç alt bölüme ayrılması düşünülmektedir.

İnternet’te bazı herkese açık arşivler mevcuttur. Buralarda çok çeşitli bilgiler, çok çeşitli programlar bulunur (yazilim, software). Bu programları yazan kişiler, kendi programlarını herkesin alıp bedava kullanmasına izin verirler. Bu tip yazılımlara 'Public Domain" yazılımlar denir. Ancak, bazı durumlarda bu bedava kullanım kısıtlandırılır.

Freeware yazılımlar limitsiz bir şekilde herkes tarafından kullanılabilir. Bu yazılımlar, parayla üçüncü kişilere satılmamalıdır. Shareware yazılımlarda ise "dene, beğenirsen al" felsefesi geçerlidir. Programı alan kişi, belirli bir süre (1 ay gibi) kullanır, eğer kullanmaya devam ederse bir miktar para gönderir. Ancak, burada zorlayıcı bir etken yoktur. 'Shareware' felsefesi her geçen gün daha fazla yerleşmektedir. Bir shareware yazılıma 10-20 dolar ödediğinizde aslında pek çok şey kazanırsınız. Bunlar:

Eğer ödeme imkanınız varsa, sürekli kullandığınız 'shareware' programlar için bu az miktardaki paraları ödemek programları daha verimli kullanmanız açısından çok önemlidir.

URL (Unform Resource Locators), Web Browser'lar içinden bir www servisine ya da diğer bazı internet servislerine yönlendirme yapan komut formatıdır. Web Browser içinden 'Open URL' ya da 'Open Location' şeklinde bir seçenek üzerinden uygun URL satırları verilerek;

WWW
FTP
news
gopher
wais
telnet

erişimi yapılabılır. Örnekler.

Web Erisimi : http://www.tubitak.gov.tr/form/index.html
http://www.metu.edu.tr/METU/CC/OL/atlas.html
http://www.itu.edu.tr
http://www.itu.edu.tr/FAC/AER/AER/AER.HTML
Gopher : gopher://gopher.itu.edu.tr:70//11//inet-turkey
gopher://gopher.bilkent.edu.tr
gopher://gopher.metu.edu.tr
News : news:comps.os.linux
FTP : ftp://ftp.metu.edu.tr/pub/mirrors/cica/winsock
ftp://akgul:@info.bilkent.edu.tr                                                                                                                                                      

URL satırlarına dikkat edilirse, http, gopher, news ve ftp şeklinde tanıtıcı kelimeler URL satırlarının başına gelmektedir. Web erişiminde browser tarafından görüntülenen başka verilere linkler içeren hiper text dosyaların uzantısı .html'dir. Eğer browser tarafından listelenecek html dokuman ismi verilmezse, o www servis sağlayıcısına ait ilk giriş sayfası gelir. Buradan uygun linkler takip edilerek istenilen bilgilere kolayca ulaşılabilir. Gopher erişiminde de eğer sadece gopher servis sağlayıcısının adresi verilmişse karşımıza o servisin Ana Gopher Menusu çıkacaktır.

WWW, Web, ya da W3 (World Wide Web), yazı, grafik, ses, film gibi pek çok farklı yapıdaki verilere kompakt ve etkileşimli bir şekilde ulaşmamızı sağlayan bir çoklu hiper ortam sistemidir.

Hiper ortam, bir dokümandan başka bir dokümanın çağırılmasına (navigate) olanak sağlar. Bütün bu farklı yapıdaki veriler uygun bir standart ile bir arada kullanılıp bir WWW Listeleyicisi'nde (WWW Browser) görüntülenebilir. WWW' in diğer bir işlevi de, öteki bazı internet servislerini kendi içerisinde barındırmasıdır (ftp, gopher, news, wais gibi).

WWW Servis sunucuları bu hiper ortamda bilgi iletimini, gösterimini HTML (Hyper Text Markup Language) denen bir programlama dili yorumlayıcısı kullanarak yaparlar. Bu dil, daha çok, yazılı bir dokümanı formatlamak ile ilgili komutlar içerir. Örneğin şu an okuduğunuz dosya bu dil ile yazılmıştır. İsterseniz Page Source komutundan bu yazılımı görebilirsiniz.

FTP (File Transfer Protocol) İnternete bağlı iki bilgisayar arasında karşılıklı dosya aktarımı yapmak için geliştirilen bir internet protokoldür. Aynı zamanda bu protokolu kullanan programlara da bu ad verilir. FTP protokolu ile dosya aktarımı yapılırken, iki bilgisayar arasında on-line bağlantı kurulur ve FTP protokolü ile sağlanan bir dizi komutlar yardımıyla iki bilgisayar arasında dosya alma/gönderme işlemleri yapılır. FTP yapmak için,

Ayrıca lütfen asağıdaki hususlara dikkat ediniz.                                                                                                                            

FTP için, güvenlik olarak, bağlanacağımız makinada geçerli User Name ve Password bilgilerini bilmemiz gerekir (Program, bunları bize sorar). Bağlanılacak makina, herkese açık bir program arşiv merkezi olabilir. Böyle merkezlere herkesin kolayca erişip dosya almasını sağlamak için tek tip bir User Name tanımlanmıştır: ANONYMOUS. Password olarak da KENDI E-MAİL ADRESİMİZİ girmemizi ister.

Bilgisayar ağlarının üzerinden sanal posta kutuları sayesinde mektuplaşmak mümkün. İşte e-mail (electronic mail), bu amaçla kullanılan servislere verilen genel addır. Birisine bir mektup gönderdiğinize göre bu mektubun gideceği bir geçerli adres olmalı. Bu adres, "e-mail adresi" olarak adlandırılır. e-mail adresi, username@DomainAdresi şeklindedir. Örnek olarak hasan@netone.com.tr verilebilir. Genellikle ISP’nizin size açtığı User Name (Kullanıcı Adı) aynı zamanda e-mail adresinizin de username’ olmaktadır. İnternet adresini bildiğiniz herhangi birisine bir e-mail programı sayesinde mektup gönderebilirsiniz.                                                                

Usenet, dünya üzerindeki milyonlarca internet kullanıcısının çok değişik konularda haberler, yazılar gönderdiği bir tartışma platformudur. Kullanıcıların gönderdiği postalar (haber, değişik konularda yazı vb) İnternet için, NNTP (Network News Transfer Protocol) isimli bir internet protokolu kullanılarak iletilir. Bir kişinin gönderdiği bir ileti (mail, posta) hiyerarşik bir yapıda dağıtılır ve dünya üzerinde internet erişimi olan kişiler tarafından bir Usenet Servis sağlayıcısı aracılığı ile okunabilir. Usenet Servis sağlayıcı hangi haber gruplarını size iletiyorsa ancak o gruplara üye olabilir ve news mesajlarınızı gönderebilirsiniz. Eğer başka gruplara katılmak isterseniz NNTP protoklünüzü başka bir Usenet Servis sağlayıcısına ayarlamanız gerekecektir.                                                                                                                                                         

Telnet, İnternet üzerinden başka bir makinaya uzaktan bağlanmak için geliştirilen bir TCP/IP protokolu ve bu programlara verilen genel addır. Bağlanılan makinaya girebilmek (login) için orada bir kullanıcı isminizin (user name) olması gerekir. Telnet Yapmak diye bilinen deyim, telnet protokolu kullanan bir program ile internet üzerindeki bir makinaya (host) bağlanmayı ifade eder. Telnet yapmak için gerekli program, İnternet’ te shareware olarak edinilebilir. Bu programları çalıştırdığınızda ilk LOGIN ekranı gelir ve sizden Username ve Password bilgilerini ister. Doğru verilerden sonra login (bağlanma) gerçekleşmiş olur. Artık başka yerdeki bir bilgisayara kendi bilgisayarınızdan ulaşmış oldunuz.

IRC (Internet Relay Chat), bir çok kişinin aynı anda klavye ile karşılıklı yazışarak haberleşebildiği bir platformdur. Bir diğer adı Chat’ dir. IRC'de, belirli bir konuda konuşmak, tartışmak isteyen insanlar 'kanal' olarak adlandırılan ve genellikle bir konusu olan alanlarda toplanırlar. Dünyada bir çok IRC servisi vardır. Ve kullanıcılar bu servisler üzerinden, IRC için gereken özel bir protokolü kullanan bir program vasıtasıyla Chat ederler.